نقش نماز در پیش گیری از مسایل نوجوانان و جوانان 1
نقش نماز در پیش گیری از مسایل نوجوانان و جوانان به شرح زیر است :
ایجاد تمرکز وارامش فکری و امنیت روانی
برخورداری از تمرکز فکر یک موهبت ارزشمند در زندگی محسوب می شود زیرا به مدد ان جوان قادربه برنامه ریزی مطلوب و استفاده صحیح از ان می باشد . امام علی می فرمایند :
" ذکرالله دواء علال النفوس " ذکر خدا داروی انواع بیماریهای روان است بزرگ ترین نیاز فطری جوانان این است که بفهمند از کجا امده اند واکنون در چه موقعیتی قرار دارند و تکلیفشان چیست و در نهایت به کجا خواهند رفت دستیابی به پاسخ این سوالات که در نماز به دست می اید احساس ارامش به انان می دهد حتی همبستگی امت اسلامی درنمازهای جمعی بهترین مایه ارامش است
ارتباط با خدا از طریق نماز موجب نیرومندی انسان می گردد ارامش روانی حاصل از اتصال با منبع تمام خیرات در نماز اضطراب ها را کاهش داده و سلامت روانی را در پی دارد قران می فرماید
" الا بذکر الله تطمئن القلوب "
انسان وقتی به نماز می ایستد تمام فکر وذکرش را متوجه خدا می کند چون نماز حضور قلب می خواهد و این ارامش خود زمینه بسیار مهم برای تجدید قوا ، گرفتن نیروی تازه ، نشاط بیشتر برای ادامه زندگی و کسب موفقیت روز افزون می گردد . نماز ودعا به دنبال نماز ، بهترین وسیله برای عقده گشایی ( تخلیه هیجانی ) است . چرا که انسان با خالق خود به امید به حل مشکلاتش صحبت می کند و به راحتی انچه را در دل دارد وقادر به گفتن انها به انسانهای دیگر نیست به خدای خود می گوید . موقعی که انسان امیدش از همه جا قطع میشود به وسیله نماز به خدا پناه می برد و این پناه جویی و استمداد به قادر یکتا مانع بروز انواع فشارهای روحی و جسمی همچون خودکشی و پوچی می باشد . باید اشاره کرد که یکی از نیازهای روانی نوجوانان و جوانان که عدم ارضای ان در این دوره رشد مشکلات عدیده ای برای انان ایجاد می کند یعنی نیاز به تکیه گاه در نماز برطرف میشود.
تکریم وکرامت خود ( تقویت عزت نفس )
وقتی که نوجوان و جوان در می یابد که مستقیما میتواند با خداوند صحبت کند وارتباط برقرار کند . این امر به بزرگی شخصیت او می افزاید روح او را بزرگ می کند واعتماد به نفس را در او تقویت می کند از طرف دیگر خود این امر اثرات تربیتی فراوان دارد . بدین معنی که چنین فردی محال است از کسی تملق بگوید چاپلوسی کند بترسد و ... سعه صدر و تحمل در مقابل مسایل ( خویشتن داری) خداوند کریم در سوره بقره ایه 45 می فرماید : و به خدا به صبر و تحمل و نماز یاری جویید که نماز امری بسیار بزرگ ودشوار است مگربر خداپرستان ، الکسیس کارل در باره اثر دعا و نیایش چنین می گوید : " نیایش به ادمی نیروی تحمل غمها و مصایب را می بخشد و هنگامی که کلمات منطقی برای امیدواری نمی توان یافت انسان را امیدوار می کند و قدرت ایستادگی دربرابر حوادث بزرگ را به او می دهد او اضافه می کند اجتماعاتی که احتیاج به نیایش را در خود کشته اند معمولا از فساد و زوال مصون نخواهند بود یکی از ثمرات عظیم بر پا داشتن نماز توسط قشر جوان جامعه ، تغییر نگرش منفی انان و ایجاد تفکر مثبت است اثار تفکر مثبت در افراد توسط اندیشمندان و محققان زیادی مورد تایید قرار گرفته است .مثبت اندیشی در طی دوران نوجوانی و جوانی ، نیروی منفی و بازدارنده را کاهش داده و باعث انقلاب روانی وتقویت اراده در انان می شود
دوری ازنخوت غرور و تکبرو ایجاد روحیه تواضع و فروتنی
یکی از افت های دوره نوجوانی و جوانی که ممکن است دامن گیر عده ای از انان شود نخوت وغرور بی جا است در نماز جوان ازهر ملیتی که باشد بایستی سر بر استان ربوبیت بگذارد
جوان در رکوع و به خصوص که نهایت شکستگی اوست نهایت عظمت و بزرگی خداوند را میبیند وخود را می شکند زیرا جایی برای منیت ها و غرورهای کاذب نمی گذارد . به طور کلی وقتی انسان در شبانه روز پنج بار اگاهانه و با حضور قلب سر بر استان خدا مینهد و به نیازمندی و ناتوانی اعتراف می کند کبر و غرورش از بین میرود
حضرت علی ( ع ) می فرماید : خداوند نماز را برای پاک ساختن از تکبر و اجب ساخت
خودشناسی و تفکر
یکی از اثار پر فیض نماز این است که جوانان به رشد فکری دست پیدا می کنند . نماز با تفکر رابطه تنگاتنگی دارد به گونه ای که رسول اکرم ( ص ) فرمود : دو رکعت نماز که همراه با تفکرباشد از شب زنده داری یک شب با دل غافل است
کسب احساس هویت مهم ترین رویداد دوره نوجوانی است هویت ان است که شخص بداند کیست و مقصودش کجاست ؟ از این رو ، کارمسافر اشفته ای که در طول دوره نوجوانی به پیش می رود نیز پاسخگویی به سوال بحرانی " من کیستم " می باشد
جوان باید به سوال فوق پاسخ منطقی داده باشد و بگوید " من این هستم " . مهم ترین عاملی که میتواند هویت انان را شکل دهد ، هویت دینی است که می تواند با اندیشه و تامل و ارتباط با خدا به دست اید و همان گونه که می دانیم خود شناسی مقدمه خودسازی است
اسلام می خواهد انسان را بسازد و اصولا خدا برای این نماز را واجب کرده است که انسان را بسازد . مثلا دقت درشرایط وضو و نماز همه اش درس انسان سازی است که جوانان را می سازد اگر اب وضو یا زمینی که نماز می گزارد ، غصبی باشد وضو و نماز باطل است در حال نماز بایستی از خوردن واشامیدن و .. خودداری کند گذشته از این حضور قلب وبا خضوع و خشوع نماز خواندن همه راباید در نظر بگیرد
نقش نماز در پیش گیری از مسایل نوجوانان و جوانان
تمرین نظم و وقت شناسی ( زمان سنجی )
اسلام برای رشد و تعالی انسان اهمیت زیادی به وقت در عبادت داده است تا با رعایت انها تمرین وقت شناسی کند همانا نماز برای مومنان فرضی است محدود به وقت هر چند به اندازه روز هر قدر اول وقت ان به تاخیر بیفتد از فضیلت ان کاسته می شود مساله وقت در روح عبادات وانس با خدا تاثیر ندارد لیکن مسلمان را چنان تربیت می کند که ارزش وقت را بداند و زمان شناس بار اید لحظه به لحظه عمر را غنیمت شمرد
نماز تنها عبادتی است که ارتباط بنده و خدا را بطور پیوسته برقرار می کند و او را در این پیوند مستمر به رعایت نظم وا میدارد وقتی جوان عمل منظمی را با انضباط خاصی و در سراسر عمر و در هر شبانه روز پنج نوبت اجرا می کند علاوه بر ملکه نظم همان عمل دراو رسوخ می کند و به عنوان یک عادت و یک روش همیشگی به سایراعمال او نیز سرایت میکند
نظافت
نماز اثار بهداشتی فراوانی دارد اصولا اسلام به عبادت شکل خاصی داده است و نظافت را با عبادت توام کرده است که نهایت اهمیت را دارد برای مثال لباس نمازگزار بایستی پاک باشد مساله غسل ، وضو ، دائم با طهارت بودن ، همه و همه برنامه های نظافت هستند توصیه شده است که نماز گزار خوشبو باشد شانه کند چنین برنامه های تربیتی تاثیر فراوانی در روحیه نوجوانان و جوانان نماز گزار دارد و انها را از بسیاری از مسایل و بیماریهای بیمه و ایمن می کند .
جمع گرایی و تقویت روحیه اخوت وبرادری در بطن عبادتهای اسلامی جای دارد در نماز جماعت افراد همگی در یک صف قرار می گیرند وامتیازات صنفی زبانی ... کنار میرود و صفا و صمیمیت و دوستی دردلها زنده میشود همین امر خود بسیاری از کینه ها و کدورتها و جدایی ها را که در بین نوجوانان زیاد دیده می شود از بین می برد
علاوه بر این اصولا شرکت در مراسم نماز وارتباط با مسجد باعث رشد فکری سیاسی اجتماعی و فرهنگی و... نوجوانان و جوانان میشود این امر به بلوغ و تکامل انان کمک میکند اطلاعات عمومی و جهان شناسی انان را بالا میبرد همه موارد فوق باعث پیش گیری از بسیاری از انحرافات فردی واجتماعی در این سنین می شود .
جلوگیری از مفاسد اجتماعی
عبودیت و نماز مهمترین عامل بازدارنده از رذیلت های فردی و مفاسد اجتماعی است
"ان الصلاة تنهی عن الفحشاء و المنکر" نماز خیمه دین به شمار امده و نمازگزار واقعی مجالی برای هیچ گونه انحراف و نارسایی نمی یابد
تجربه نشان داده است که نوجوانان و جوانانی که با مسجد تماس دارند . روابط اجتماعی سالم تری دارند میزان سازگاریشان با اطرافیان بیش تر است از محبوبیت بالاتری برخوردارند رفتارهای ضد اجتماعی چون اعتیاد دزدی در انها کم تر دیده میشود
مسئولیت پذیری و رعایت حقوق دیگران
نماز با حقوق مردم و احترام به قراردادهای اجتماعی توام شده است اسلام پرستشی را که در ان حقوق اجتماعی محترم نباشد اساسا قبول ندارد جایی که نماز گزار دران نماز می خواند ابی که با ان وضو می گیرد حتی ان محلی که اب وضویش ریخته می شود لباسی که باان نماز میخواند نباید حرام باشد اگر یک نخ غصبی هم در لباس او باشد این عبادت پذیرفتنی نیست همه اینها در مکتب تربیتی اسلام برای جوانان زمینه ساز پیش گیری ازبسیاری از مشکلات در مناسبات فردی است . نماز به انان می اموزد که مسئولیتهای اجتماعی را بپذیرند و در قبال ان تعهد انجام انها را قبول نمایند
خدا باوری خصوصا در مذهب ما می تواند سدی محکم در مقابل الام روانی ایجاد کند . در نماز بر جاودانگی انسان تاکید شده وجهان حاصل مهر ولطف خداوندی است و او تنها کار گزار مطلق ومنزه این جهان شناخته می شود در چنین نظامی ترس و اندوه از هر کس و هر چیز با وجود این فرمانروایی مقتدر و مهربان ، مذموم است همانگونه که داشتن تمرینات و حرکات مداوم و ورزش و رعایت دستور غذایی مناسب است و وقفه دراین تمرینات موجب رجعت جسم به همان وضعیت اولیه است تکرار وتداوم در نماز واجب است " مداومة الذکر قوة الارواح " تداوم نیایش موجب استحکام روان است . البته جای این سوال باقی است که چراکسانی که به خدا معتقدند و ارزش های معنوی رامی ستایند همیشه به ان عمل نمی کنند وانان که رذایل اخلاقی رامذموم می دانند چرا نماز و نیایش نمی تواند از ما شخصیتی چون حضرت سجاد علیه السلام بسازد ؟
شاید پاسخ این سوالات این باشد که اعتقادات ما به صورت باورهای عاطفی در نیامده اند و از علم الیقین به عین الیقین نرسیده ایم وان چه را که می دانیم احساس نکرده ایم .
تنها خدا را در ذهن پذیرفتن خدا باوری نیست خداباوری احساس خدا با تمام وجود است
برچسب:
نویسنده: یاسین اسماعیلی
تاريخ: چهارشنبه
24 بهمن
1397 ساعت: 11:44